Aktualności

10 październik 2020

Idea Etnograficznej Mapy Wielkopolski

 

 

Portal wiedzy:

etnowielkopolska.pl

WPROWADZENIE

 

Etnowielkopolska to zbiór etnograficznej wiedzy o naszym regionie. W ramach projektu prezentujemy Mapy Dziedzictwa Kulturowego, które bezpłatnie udostępniamy wszystkim zainteresowanym. W szczególności zwracamy się do uczniów, studentów, nauczycieli, pracowników instytucji kulturalnych i samorządowych, działaczy kulturalnych, artystów , pasjonatów oraz mieszkańców innych regionów naszego kraju. Naszym podstawowym celem jest upowszechnianie wiedzy o kulturze tradycyjnej Wielkopolski.

 

Mapy i towarzyszące im opisy prezentują wybrane dziedziny tej kultury. Każda mapa opowiada o innym zjawisku kulturowym lub innej rzeczywistości kulturowej, związanej z przekazywaniem dziedzictwa kulturowego wśród członków społeczności lokalnych. Z pojedynczych map wyłania się całość, na którą możemy spojrzeć z większego dystansu. Zobaczymy wtedy siłę naszej kultury (i zarazem jej słabości), subregiony o dużej witalności, jak i te mniej prężne. Nasza praca ma służyć edukacji kulturowej. Jesteśmy bowiem przekonani, że znajomość regionalnej kultury tradycyjnej jest jednym z fundamentów tożsamości, a także ważną częścią kompetencji kulturowych, które ułatwiają nam funkcjonowanie w lokalnej wspólnocie.

 

Mapa to ważny i ciekawy sposób popularyzowania dziedzictwa kulturowego. Każda zawiera opis, który w sposób kompaktowy opisuje najważniejsze aspekty konkretnego zjawiska kulturowego. Mamy nadzieję, że ich uważna lektura zachęci wszystkich do przyjrzenia się kulturze Wielkopolski i, być może, do odnalezienia wielu ciekawostek, które będą inspiracją do samodzielnych poszukiwań.

 

AUTORZY

 

Fundacja Ochrony Dziedzictwa Kultury Wsi i Rolnictwa stworzyła zespół naukowców, który opracował materiały dostępne na stronie. Pomysłodawcą, koordynatorem i autorem map jest dr Arkadiusz Jełowicki – etnolog, na co dzień pracownik Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie. Autorką części opisów jest mgr Małgorzata Sawicka, także etnografka i pracowniczka Muzeum. Współpomysłodawczynią projektu i autorką części opisów jest prof. UAM dr hab. Anna Weronika Brzezińska, etnolożka związana zawodowo z Instytutem Antropologii i Etnologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wszystkie materiały zostały zaopiniowane przez dr hab. Joannę Minksztym, etnografkę i muzealniczkę pracującą w Muzeum Etnograficznym w Poznaniu (Oddziale Muzeum Narodowego) oraz prof. UAM dr. hab. Jacka Schmidta, etnologa i antropologa z Instytutu Antropologii i Etnologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Redakcją językową zajął się Piotr Makolągwa, filolog polski.

 

 WOLNY DOSTĘP

 

Wszystkie materiały dostępne na tej stronie podlegają licencji Creative Commons 4.0. Oznacza to, że każdy użytkownik strony może ściągnąć dowolną treść lub mapę. Następnie może je swobodnie edytować, drukować, udostępniać. Jest tylko jeden warunek. Za każdym razem musi podać kto jest autorem lub autorką tych treści. Do czego zachęcamy.

 

 

 

 

 

 

22 październik 2018
Badania niematerialnego dziedzictwa kulturowego wsi powiatów: chodzieskiego, pilskiego i złotowskiego

Badania niematerialnego dziedzictwa kulturowego wsi powiatów: chodzieskiego, pilskiego i złotowskiego

W latach 2018-2019 Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie we współpracy z Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prowadzi badania niematerialnego dziedzictwa kulturowego wsi trzech północnych powiatów województwa wielkopolskiego: chodzieskiego, pilskiego i złotowskiego.

Na realizację tego zadania Muzeum otrzymało dofinansowanie ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Czytaj dalej...
01 sierpień 2018
„Muradyny, Żandary, Siwki, Podkoziołek, Bery, Cymper – żywa tradycja w Wielkopolsce” zostały dofinansowane przez Samorząd Wielkopolski.

„Muradyny, Żandary, Siwki, Podkoziołek, Bery, Cymper – żywa tradycja w Wielkopolsce” zostały dofinansowane przez Samorząd Wielkopolski.

Nasze badania zostały wsparte przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego - umowa z dnia 01.08.2018 r. nr 90/DK/IK/2018 kwotą 29 000 zł!

14 marzec 2018

Muradyny, żandary, siwki - storna na Facebooku.

Storna facebookowa poświęcona badaniom: muradyn, żandarów i siwków:

https://www.facebook.com/muradyny/

12 grudzień 2017
Pulteram - żywa tradycja w Wielkopolsce wydany!

Pulteram - żywa tradycja w Wielkopolsce wydany!

Pulteram, inaczej nazywany polterabendem, to niezwykle popularny w zachodniej Polsce zwyczaj przedweselny. Od Kaszub, przez Kujawy, Wielkopolskę aż do Górnego Śląska na tydzień lub dzień przed weselem, wieczorem pod domem panny młodej zbierają się sąsiedzi, znajomi, rodzina i rozbijają szkło, hałasują, psocą dopóki nie dostaną poczęstunku – alkoholu i jedzenia. Potem państwo młodzi wspólnie sprzątają stłuczkę, a zgromadzeni oceniają zborność przyszłego małżeństwa.

Czytaj dalej...
05 wrzesień 2017

Już jesteśmy po badaniach pulteramowych.

               Pulteram, polter czy butelki to najpopularniejsze nazwy zwyczaju około weselnego, który w skrócie polega na biciu szkła na dzień (lub tydzień) przed ślubem. Na ślady jego żywotności natknęliśmy się w trakcie badań, w latach 2012 – 2014, przygotowujących publikację „Atlas niematerialnego dziedzictwa kulturowego wsi wielkopolskiej” (skr. „Atlas…”).

               Jesienią ubiegłego roku powstała koncepcja nowych badań oraz przyszłej monografii opisywanego zjawiska. W formie projektu pt. „Pulteram – żywa tradycja w Wielkopolsce” złożona została aplikacja do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na początku 2017 r. uzyskał on wsparcie wspomnianej instytucji w ramach Programu Kultura ludowa i tradycyjna – wniosek EBOI nr 86913/16/A1 oraz umowa z dnia 11.07.2017 r. nr 00293/17/DIK. Ponadto zadanie zostało dofinansowane przez Wielkopolski Urząd Marszałkowski – umowa z dnia 08.06.2017 r. nr 65/DK/IK2017. Niezwykle cenna pomoc pozwoliła na praktyczną realizację zamierzenia wspólnie z Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (IEiAK UAM).

               Późną wiosną bieżącego roku dr hab. Anna Weronika Brzezińska oraz dr Arkadiusz Jełowicki skonstruowali metodologię i metodykę badań w postaci narzędzi badawczych (wywiad, ankieta) oraz instrukcji ich realizacji. Pierwsza część badań polegała na kwerendzie źródeł zastanych w postaci literatury. Dla materiałów zagranicznych, głównie niemieckich zrobiła ją mgr Sylwia Geelhaar, a dla polskojęzycznych mgr Małgorzata Sawicka (MNR w Szreniawie). Kolejną dużą kwerendą zajęła się Marta Machowska (IEiAK UAM). Polegała ona na przejrzeniu 1407 wywiadów kwestionariuszowych wykonanych ramach badań „Atlas…”. Wszystkie kwerendy miały za zadanie znaleźć informacje o pulteramie. Kolejnym etapem badań była rekrutacja młodych par, które zechciałyby zaprosić ekipę etnologów na swoje pulteramy. Ostatecznie udało się zwerbować cztery pary (plus jedna dodatkowa), mimo że pierwotnie w projekcie zakładano tylko trzy.

               Pierwszy wyjazd odbył się 27 maja 2017 r. do Siedlca w powiecie wolsztyńskim. Organizatorem był młody, miejscowy sołtys. Kolejne to Chomętowo w powiecie nakielskim, ale leżące na Pałukach – 3 czerwca; Rakoniewice w powiecie wolsztyńskim – 24 czerwca oraz Piłka w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim – 15 lipca. Dodatkowo badania porównawcze przeprowadzono w Chorzeminie w powiecie wolsztyńskim. Wszystkie wyjazdy terenowe polegały na przeprowadzeniu wywiadów (nagrywanych) z uczestnikami, prowadzeniu notatek (spostrzeżeń) oraz bogatym dokumentowaniu wydarzenia w formie zdjęć i filmów. Efektem tego etapu realizacji projektu było ponad 50 wywiadów oraz ponad 400 fotografii. W skład zespołu badawczego wchodzili wspomniani dr Arkadiusz Jełowicki (kierownik badań), dr hab. Anna Weronika Brzezińska oraz prof. Waldemar Kuligowski, mgr Agnieszka Floryszczak, mgr Agata Stasik, mgr Karolina Dziubata i fotograficy: Mariusz Forecki i Adrian Wykrota.

               Po badaniach, analizie ich wyników, późnym latem powstały teksty do książki, która wyjdzie jesienią 2017 r. pod tytułem „Pulteram – żywa tradycja w Wielkopolsce”. Bardzo ważne w trakcie pracy było prowadzenie, na bieżąco, strony internetowej na Facebooku „https://www.facebook.com/zwyczajweselny/”, którą odwiedziło kilkanaście tysięcy osób. 

31 maj 2017
Nasz program "Pulteram - żywa tradycja w Wielkopolsce" dostał dofinansowanie Wielkopolskiego Urzędu Marszałkowskiego.

Nasz program "Pulteram - żywa tradycja w Wielkopolsce" dostał dofinansowanie Wielkopolskiego Urzędu Marszałkowskiego.

To już drugie źródło, które nas hojnie wsparło. Dziękujemy!